İşaret ve sözcüğü yan yana kullanmak

Down sendromu olan birçok çocukta iletişim, konuşmadan önce bakış, hareket ve işaretle yürür. Evde işaret ile sözcüğü aynı anda sunmak, konuşmayı bekletmek değil; anlamı şimdi kurmaktır. Bu yazı tıbbi izlem veya fizyoterapi planı vermez.

Yan yana ne demek?

Çocuk su istediğinde yalnızca “söyle su” demek, eli boş bırakabilir. Bardak + “su” sözcüğü + (varsa) işaret, üç kanalı birleştirir. Konuşma gelsin diye işareti kesmek, bazı çocuklarda iletişimi inceltir. İşaret, konuşmanın rakibi olmak zorunda değildir.

Ailece aynı üç–beş işareti kullanın: su, daha, bitti, yardım, tuvalet. Her nesneye işaret uydurmak evde dağılır.

Evde nasıl?

• Gerçek anda: su verirken işareti siz yapın, kelimeyi net söyleyin.
• Bekleyin. Çocuk bakış veya yaklaşıksa kabul edin, modeli tekrar edin.
• Başarıyı abartılı alkışa boğmayın; işin içinde doğal bırakın.
• Kitapta da aynı: resim, kelime, işaret.

Motor yorgunluk varsa kısa tutun. El hareketi zorlanıyorsa bakış ve nesneyi uzatma da iletişimdir.

Ne başarı sayılır?

Cümle değil. İşaretin tanınması, bir isteğin anlaşılması, sizin daha az tahmin etmek zorunda kalmanız. Konuşma zamanı kişiden kişiye değişir; takvimle kıyaslamayın.

Sınır

Kardiyak takip, tiroid, işitme, fizyoterapi ve özel eğitim çocuğun kendi ekibine aittir. Bu yazı onların yerini tutmaz. Kullanılan işaret sistemi (aile içi, makaton, başka) uzmanınızla çelişmesin.