Beklemek neden işe yarayabilir?

Birçok veli, çocuk ses çıkarmayınca cümleyi kendisi bitirir: “Su istiyorsun, değil mi?” Bu yardım niyetlidir. Bazen ise çocuğun deneme payını kapatır. Bu yazı, evde birkaç saniyelik beklemenin neden denenebileceğini anlatır. Tedavi protokolü değildir; her çocuk için geçerli değildir.

Ne oluyor?

Yetişkin hızlı konuşunca çocuk üç işi birden yapmak zorunda kalır: dinlemek, anlamak, yanıt üretmek. Yanıt gecikince boşluğu doldurmak doğaldır. Evde bilinçli bir durak, “sıra sende” mesajını sözsüz verir.

Beklemek, çocuğu utandırmak veya “konuşana kadar bakmak” değildir. Yüzünüz yumuşak kalsın. Zaman dolunca siz modeli verin ve geçin.

Evde nasıl denersiniz?

1. Gerçek bir an seçin: su, kapı, ayakkabı, salıncak.
2. Tek kelime veya işaret gösterin.
3. İçinizden üçye kadar sayın. Ses çıkarmayın.
4. Çocuk bakış, hareket veya heceyle yanıtlarse kelimeyi bir kez net söyleyin.
5. Yanıt yoksa modeli verin: “Su.” Bardak. İş biter. Ders uzamaz.

Günde birkaç an yeter. Her yemekte, her oyuncakta uygulamayın; hem siz hem çocuk tükenir.

Örnek sahne

Çocuk buzdolabına gidiyor. Siz “Hangisi?” deyip süt ve yoğurdu gösteriyorsunuz. Üç saniye. Çocuk süt kutusuna bakıyor. Siz “Süt.” deyip kutuyu uzatıyorsunuz. “Aferin konuştun” nutku yok. Kelime, işin içinde kaldı.

Ne zaman beklemeyin?

Çocuk aç, uykusuz veya kriz eşiğindeyse bekleme çatışmaya döner. O an ihtiyacı karşılayın. Bekleme, sakin ve öngörülebilir anlara aittir. Ayrıca çocuğunuzun terapisti “beklemeyin, modeli hemen verin” dediyse o yönergeyi izleyin.

Başarı nedir?

Bir hece, bir bakış, bir uzanma. Cümle kurması beklenmez. Bir hafta sessiz, bir gün ses: bunu “gerileme” diye yaftalamayın.

Sınır

Konuşma gecikmesi evde “bekleme tekniği” ile çözülmez. İşitme taraması, gelişim takibi ve gerektiğinde dil-konuşma değerlendirmesi ayrı işlerdir. Bu metin onları ertelemek için kullanılmamalıdır.